Bart Cabanier

Het Nederlandse blad Elsevier, een soort rechtse versie van Knack, zeg maar, pakte vorige week uit met een prikkelende cover: “Vlees: goed voor u (en de planeet)”. Binnenin schrijft Simon Rozendaal dat “Al decennia vleeseters wordt verweten dat ze het welzijn van dieren schaden. Ook krijgen ze te horen dat ze er het regenwoud mee aantasten en de kans op darmkanker vergroten. Echter, de argumenten deugen niet. Met mate vlees eten is juist groener dan vegetarisme.”
Dat maakt een mens nieuwsgierig: en dus maar ’s de Elsevier gekocht, om te weten te komen welke argumenten niet zouden deugen.

Dat bleek tegen te vallen.
Er worden een heleboel argumenten aangehaald, van dierenrechtenorganisaties, van kankeronderzoekers, maar geen enkel argument wordt weerlegd. Sterker: de titel & foto op de cover zijn zondermeer misleidend te noemen.

Deze feiten worden door Rozendaal aangehaald:
- Milieuadviesbureau CE Delft wil extra belasting op vlees: de veehouderij zou 18% van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen veroorzaken
- Burgerinitiatief ‘Stop Fout Vlees’ wil een belasting van 85 cent per kilo vlees omdat vleesproductie het regenwoud en het klimaat aantast
- Jeremy Rifkin stelde in zijn boek Beyond Beef uit 1992 dat “vleesverslaving geresulteerd heeft in miljoenen doden door hartaanvallen, kanker en diabetes. Het boek beschrijft de grimmige ecologische effecten van de veeteelt: afgebrande regenwouden, vruchtbare gronden die in woestijnen veranderen en het klimaat dat door global warming wordt bedreigt.”
- Het World Cancer Research Fund stelt dat het eten van rood vlees de kans op darmkanker verhoogd: “De onderzoekers adviseerden om helemaal te stoppen met het eten van vleeswaren en gehakt, en om de consumptie van vlees te beperken tot 500 gram.”
- Het Informatiecentrum Vlees vraagt aandacht voor de schaduwzijden van een hoge vleesconsumptie: “Het eten van (te veel) vlees heeft negatieve gevolgen voor de gezondheid en zorgt daarnaast  voor dierenleed, vernietiging van waardevolle natuur en vervuiling van ons milieu. 125 gram vlees per dag is te veel stelt de organisatie. De productie van vlees is inefficiënt: voor 1 kilo vlees is 5 kilo veevoer nodig. Veevoer dat vaak uit Zuid-Amerika komt en waarvan de teelt gepaard gaat met mensenrechtenschendingen en illegale ontbossing van het Amazonewoud.”
Dat is me nogal wat. Als zelfs maar de helft daarvan waar is, heb je nog genoeg argumenten om in ieder geval met vlees te minderen. Maar wat stelt Rozendaal in Elsevier daar tegenover?
- Dat het met de Nederlandse vleesconsumptie wel meevalt: het zou 115 gram per dag zijn. Dat is 805 gram per week, of 61% meer dan de 500 gram die het World Cancer Research Fund adviseert.
- Dat het met het dierenwelzijn in onze contreien tegenwoordig wel meevalt (”kistkalveren bijvoorbeeld bestaan niet meer”), maar dat niet overal (landen als zo is.
- De resultaten van het kankeronderzoek worden niet weerlegd, wel wordt de bron verdacht gemaakt: het zou om epidemiologisch onderzoek gaan, “dat wordt doorgaans niet als de betrouwbaarste vorm van onderzoek gezien.” Dat kan best zijn, maar in het artikel haalt Rozendaal geen enkel argument aan waarom dit specifieke onderzoek onbetrouwbaar zou zijn.
- Dat voor 1 kilo vlees 5 kilo veevoeder nodig is, wordt aangevochten met het argument dat koeien oneetbare gewassen als snijmais tot vlees verwerken. “Een koe is een handige route om oneetbaar gras, ongeschikte granen en onverteerbare snijmais alsnog in voedsel voor de mens om te zetten.” Een vreemde logica: in plaats van die ongeschikte granen & onverteenbare mais te telen, zouden immers, net zo goed gewassen kunnen gezaaid worden die die omweg langs een koe niet moeten maken.
- De ecologische voetafdruk van vlees valt wel mee, schrijft Rozendaal, maar dat wordt echter niet ondersteund door het  Amerikaans onderzoek waar hij naar verwijst: voor een vleeseter (à 400 gram/dag) is 0,8 hectare nodig, voor een vegetariër slechts 0,18 hectare. Juichend stelt Rozendaal dat wie een geringe hoeveelheid (60gram/dag of 420 gram per week) vlees eet, het meest ecologisch met de planeet omgaat. Dat kan best zijn, maar dat ligt dichter bij de hoeveeld van 500 gram die het World Cancer Research Fund voorstelt dan bij de meer dan 800 gram die de Nederlanders momenteel  en  wat bijvoorbeeld het Informatiecentrum Vlees zegt: te veel vlees eten is ongezond en slecht voor het milieu.

In de laatste paragraaf haalt Rozendaal nog uit naar de biologische landbouw, die de helft meer CO2 zou uitstoten dan intensieve landbouw, maar dat is nogal naast de kwestie: het heeft met vlees eten of de productie van vlees niets te maken.

Het stuk van Rozendaal is verbazingwekkend tendentieus: er wordt geen enkel argument weerlegd, en de door Rozendaal aangehaalde argumenten spreken zijn eigen mantra (”vlees is goed!”) zelfs tegen. De foto op de voorpagina waarbij een jonge vrouw de tanden zet in een lap vlees die beduidend zwaarder lijkt dan de aanbevolen 60 gram vloekt compleet met de feiten en onderzoeksresultaten die Rozendaal aanhaalt.

Dit stuk heeft niks met journalistiek te maken, het is in het beste geval een uit de hand gelopen column en is in ieder geval een blad als Elsevier onwaardig.

actua, de groene consument